Sınıf Taslak

Agaricomycetes

16 tür dünyada 42.982 31 fiziksel kayıt5.927 DNA kaydı kayıt

Genel bakış

Agaricomycetes, bazitli mantarlar içinde şapkalı mantarların, odun mantarlarının, boletlerin, chanterelle mantarlarının, puf mantarlarının ve yer yıldızlarının büyük bölümünü barındıran sınıftır. Sınıf, eski sınıflandırmalardaki Homobasidiomycetes grubuna (Auriculariales ve Sebacinales eklenmiş olarak) kabaca karşılık gelir; ayrıca eskiden Gasteromycetes adıyla ayrı tutulan, sporlarını kapalı meyve gövdesinin içinde oluşturan türlerin çoğunu da kapsar. Jelimsi mantarlar olarak bilinen Tremellomycetes ve Dacrymycetes sınıfları dışarıda kalır, ancak Auricularia gibi bazı eski "jelimsi mantarlar" bu sınıftadır. 2008 tahminine göre sınıfta 17 takım, yaklaşık 100 familya ve 21.000 tür bulunur.

Morfoloji ve yaşam döngüsü

Tüm üyeler bazidiyokarpBazidiyokarp Bazidiyomisetlerde bazidyumların geliştiği meyve cismi. oluşturur; boyutları birkaç milimetrelik küçük kâselerden, boyu birkaç metreyi aşan odun mantarlarına kadar değişir. Meyve gövdesi biçimlerine (şapkalı-lamelliLamel Şapkanın alt yüzünde sapa doğru ışınsal biçimde dizilmiş, her iki yüzü himenyumla kaplı ince levhalar., gözenekliGözenek Boletlerde ve porlu mantarlarda tüp tabakasının şapka altında dışarıya açılan küçük delikleri; her gözenek bir tüpün ağzıdır., dikenli, mercan biçimli, kapalı ve topaç biçimli) göre yapılan eski sınıflandırma doğal gruplara karşılık gelmez: örneğin puf mantarlarına benzeyen kapalı biçimler birbirinden bağımsız olarak, farklı soylarda evrimleşmiştir. Sınıfın bir üyesi olan Armillaria gallica türünün tek bir bireyinin miselyumununMiselyum Hiflerin oluşturduğu ağsı vejetatif gövde; substrat içinde yayılarak besin emer ve uygun koşullarda meyve cismi oluşturur. 15 hektarı aşan alana yayıldığı, yaklaşık 1.500 yıllık olduğu ve dünyanın en büyük ve en yaşlı canlıları arasında sayıldığı belirtilir.

Ekoloji

Hemen tüm türler karasaldır. Çoğu, özellikle odun olmak üzere organik maddeyi ayrıştıran saprotrofturSaprotrof Ölü organik maddeyi (odun, yaprak çöpü, hayvansal artık gibi) ayrıştırarak beslenen mantar; ekosistemde besin döngüsünün başlıca sağlayıcılarındandır.; bu nedenle ormanlarda karbon ve besin döngüsünün temel öğeleridir. Orman ağaçlarının önemli ektomikorizalEktomikoriza Mantarın kök yüzeyini saran bir kılıf ve kök hücreleri arasında Hartig ağı oluşturduğu, hücre içine girmediği mikoriza tipi; çoğunlukla Pinaceae ve Fagaceae gibi odunsu bitkilerle kurulur. ortakları da bu sınıftadır. Bazı türler ise ağaçlar ve diğer bitkilerde parazitParazit Canlı bir konaktan besin alarak ona zarar veren mantar. ya da patojen olarak yaşar. Sınıftaki kimi türlerde antibakteriyel özelliklerin bulunduğu bildirilmiştir.

Türkiye'de

Türkiye'de halk arasında bilinen şapkalı mantarların büyük çoğunluğu bu sınıftandır: kanlıca (Lactarius deliciosus), çörek mantarı (Boletus edulis), çayır mantarı (Agaricus campestris), kültür mantarı (Agaricus bisporus) ve kavak mantarı (Pleurotus ostreatus) örnek olarak verilebilir. Ölümcül zehirliÖlümcül zehirli mantar Yenildiğinde, uygun tıbbi tedavi uygulanmazsa ölüme yol açabilen toksinler (ör. amatoksin, orellanin) içeren mantar. köygöçüren (Amanita phalloides) de aynı sınıftadır ve Vikipedi'ye göre ülkedeki ölümcül mantar zehirlenmelerinin büyük bölümünden sorumludur.

Verilerden derlenen özet

Agaricomycetes, Basidiomycota şubesine bağlı bir sınıftır. Şapkalı mantarların çoğunu, raf mantarlarını, mercan ve puf mantarlarını içeren, Basidiomycota şubesinin en büyük sınıfıdır.

GBIF omurgasında dünya genelinde 42.982 kabul görmüş türü bulunan bu sınıf, Türkiye'den 16 türle temsil edilir. Bu türler 8 familya ve 11 cins altında toplanır. Türlerin 4'ü fiziksel kanıtla (gözlem, fungaryum örneği ya da yayın kaydı) belgelenmiştir; 12 tür ise yalnızca çevresel DNA kayıtlarıyla bilinir. Toplam 5.958 kaydın 31'i fiziksel kanıta, 5.927'si çevresel DNA'ya dayanır.

Türkiye'de en çok fiziksel kaydı olan türler Rhizoctonia solani (19), Mallocybe siciliana (5) ve Tomentella stuposa (5) türleridir. Fiziksel kayıtlar yalnızca Isparta ilinden gelir. Gözlemler en çok Ekim–Kasım döneminde yoğunlaşır; kayıtların %56'sı bu aylara aittir.

Wikidata'da beslenme biçimi kayıtlı 2 türün 2'si mikorizal olarak nitelenir. Yenilebilirlik bilgisi bulunan 2 türden 2'si yenilebilir olarak sınıflandırılır.

Kaynakça

  1. Vikipedi (İngilizce). Agaricomycetes. en.wikipedia.org
  2. Vikipedi (İngilizce). Basidiomycota. en.wikipedia.org
  3. Vikipedi (Türkçe). Kanlıca mantarı. tr.wikipedia.org
  4. Vikipedi (Türkçe). Köygöçüren mantarı. tr.wikipedia.org
  5. GBIF Secretariat. GBIF Backbone Taxonomy, Agaricomycetes. gbif.org
Agaricomycetes
Bernie · Public domain · Wikimedia Commons

Sınıflandırma

Âlem
Mantarlar (Fungi)
Sınıf
Agaricomycetes

Türkiye kayıtları

Türkiye'deki türler
16
Dünyadaki türler
42.982 GBIF omurgası
Yalnız DNA ile bilinen
12 tür
Fiziksel kayıt
31
Çevresel DNA kaydı
5.927
Kayıtlı il
1 il + 8 il yalnız DNA
Fiziksel kayıt yılları
1931–2022
Yoğun dönem
Ekim–Kasım

Takımlar

4 takım, fiziksel kayıt sayısına göre

Türkiye'de yayılış

Renk tonu, ilde fiziksel kanıtla kaydedilmiş tür sayısını gösterir. Taralı iller yalnızca çevresel DNA kaydı olan illerdir.
İllere göre kayıtlar
İl Tür Fiziksel DNA
Isparta 1 1 2
İstanbul – – 729
Antalya – – 204
Artvin – – 90
Gümüşhane – – 15
Bayburt – – 11
Erzurum – – 5
Trabzon – – 3
Kayseri – – 1

Mevsimsellik ve kayıt geçmişi

Aylara göre fiziksel kayıtlar, tüm türler · koyu sütunlar: yoğun dönem (Ekim–Kasım)
Agaricomycetes: aylara göre fiziksel kayıt sayısı
AyKayıt
Ocak1
Şubat0
Mart0
Nisan0
Mayıs0
Haziran0
Temmuz1
Ağustos2
Eylül0
Ekim3
Kasım2
Aralık0
Yıllara göre fiziksel çevresel DNA
Agaricomycetes: yıllara göre kayıt sayısı
YılFizikselDNA
1980 öncesi60
20090207
2010022
2011016
201310
201410
201504.724
20160742
201715
201912
2020016
2021053
2022114
202301
202408
202503

Türlerin özellikleri

Wikidata'da bilgisi bulunan türlere göre

Beslenme biçimi 2 türde kayıtlı
  1. Mikorizal2
Yenilebilirlik 2 türde kayıtlı
  1. Yenilebilir2

Vikipedi'den

İngilizce Vikipedi'den: “Agaricomycetes”

The Agaricomycetes are a class of fungi in the division Basidiomycota. The taxon is roughly identical to that defined for the Homobasidiomycetes (alternatively called holobasidiomycetes) by Hibbett & Thorn, with the inclusion of Auriculariales and Sebacinales. It includes not only mushroom-forming fungi, but also most species placed in the deprecated taxa Gasteromycetes and Homobasidiomycetes. Within the subdivision Agaricomycotina, which already excludes the smut and rust fungi, the Agaricomycetes can be further defined by the exclusion of the classes Tremellomycetes and Dacrymycetes, which are generally considered to be jelly fungi. However, a few former "jelly fungi", such as Auricularia, are classified in the Agaricomycetes. According to a 2008 estimate, Agaricomycetes include 17 orders, 100 families, 1147 genera, and about 21000 species. Modern molecular phylogenetic analyses have been since used to help define several new orders in the Agaricomycetes: Amylocorticiales, Jaapiales, Stereopsidales, and Lepidostromatales.

Classification

Although morphology of the mushroom or fruit body (basidiocarp) was the basis of early classification of the Agaricomycetes, this is no longer the case. As an example, the distinction between the Gasteromycetes (including puffballs) and Agaricomycetes (most other agaric mushrooms) is no longer recognized as a natural one—various puffball species have apparently evolved independently from agaricomycete fungi. However, most mushroom guide books still group the puffballs or gasteroid forms separate from other mushrooms because the older Friesian classification is still convenient for categorizing fruit body forms. Similarly, modern classifications divide the gasteroid order Lycoperdales between Agaricales and Phallales.

Features

All members of the class produce basidiocarps which range in size from tiny cups a few millimeters across to a giant polypore (Phellinus ellipsoideus) greater than several meters across and weigh up to 500 kilograms (1,100 lb). The group also includes what are arguably the largest and oldest individual organisms on earth: the mycelium of one individual Armillaria gallica has been estimated to extend over 15 hectares (37 acres) with a mass of 10,000 kilograms (22,000 pounds) and an age of 1,500 years.

Agaricomycetes also have antibacterial properties. Agaricomycetes can help in research in treating bacteria.

Ecology

Nearly all species are terrestrial (a few are aquatic), occurring in a wide range of environments where most function as decayers, especially of wood. However, some species are pathogenic or parasitic, and yet others are symbiotic (i.e., mutualistic), these including the important ectomycorrhizal symbionts of forest trees. General discussions on the forms and life cycles of these fungi are developed in the article on mushrooms, in the treatments of the various orders (links in table at right), and in individual species accounts.

Evolution

Agaricomycetidae ~185 million years ago (174 million years ago–192 million years ago)

Cantharellales 184 million years ago  (144 million years ago–261 million years ago)

Agaricales 173 million years ago  (160 million years ago-182 million years ago)

Hymenochaetales 167 million years ago (130 million years ago–180 million years ago)

Boletales 142 million years ago (133 million years ago–153 million years ago)

Fossil record

The fruit bodies of Agaricomycetes are extremely rare in the fossil record, and the class does not yet pre-date the Early Cretaceous (146–100 Ma). The oldest Agaricomycetes fossil, dating from the lower Cretaceous (130–125 Ma) is Quatsinoporites. It is a fragment of a poroid fruit body with features that suggest it could be a member of the family Hymenochaetaceae. Based on molecular clock analysis, the Agaricomycetes are estimated to be about 290 million years old.

İngilizce Vikipedi, “Agaricomycetes” maddesi · CC BY-SA 4.0 · Çevrilmemiş özgün metin

Veri kaynakları

En çok kayıt veren veri setleri

Kayıtların geldiği GBIF veri setleri
Veri setiKayıt
Global soil organismsPlutoF · CC0 1.05.653
INSDC Host Organism SequencesEuropean Nucleotide Archive (EMBL-EBI) · CC BY 4.0155
International Barcode of Life project (iBOL)The International Barcode of Life Consortium · CC BY 4.0101
Royal Botanic Gardens, Kew - Fungarium SpecimensRoyal Botanic Gardens, Kew · CC BY 4.012
INSDC SequencesEuropean Nucleotide Archive (EMBL-EBI) · CC BY 4.09
CABI Bioscience Fungus CollectionCABI (Centre for Agriculture and Biosciences International) · CC BY 4.09
Global soil microbiomes: A new frontline of biome-ecology researchPlutoF · CC BY 4.08
University of Tartu Natural History Museum and Botanical Garden DNA and Environmental Sample CollectionsUniversity of Tartu, Natural History Museum and Botanical Garden · CC BY 4.03
EUKARYOME: the rRNA gene reference database for identification of eukaryotesPlutoF · CC BY 4.03
University of Tartu Natural History Museum and Botanical Garden Mycological CollectionsUniversity of Tartu, Natural History Museum and Botanical Garden · CC BY 4.02

ve 3 veri seti daha.

Kayıt temeli

Kayıtların türü
Çevresel DNA / materyal örneği5.927
Korunmuş örnek (fungaryum/herbaryum)23
Türü belirtilmemiş kayıt6
Canlı örnek (kültür koleksiyonu)1
Yayın kaydı (literatür)1

Dış bağlantılar