Mikoloji sözlüğü

154 terim. Tür sayfalarındaki metinlerde bu terimlerin ilk geçtiği yerin üzerine gelindiğinde tanım görünür.

Kategori

A

Âlem taksonomi

İng. kingdom · Lat. regnum

Sınıflandırmanın en üst kategorilerinden biri; mantarlar Fungi âlemini oluşturur.

İlgili: Mantar, Şube, Takson

Alt tür taksonomi

İng. subspecies · Lat. subspecies

Türün altında, belirgin coğrafi ya da morfolojik farklılık gösteren sınıflandırma kategorisi.

İlgili: Tür, Takson

Amatoksin kimya

İng. amatoxin

Amanita, Lepiota ve Galerina cinslerinin bazı türlerinde bulunan, RNA polimeraz II enzimini engelleyen siklik peptit yapıda toksinler. Pişirmeyle ya da kurutmayla bozulmaz; belirtiler gecikmeli başlar ve karaciğer yetmezliğiyle ölüme yol açabilir.

Eş anlamlı: Amanitin

İlgili: Falotoksin, Ölümcül zehirli mantar, Mantar zehirlenmesi, UZEM

Amiloid kimya

İng. amyloid

Spor ya da hif duvarının Melzer ayıracıyla mavi-siyah renk vermesi. Kırmızımsı kahverengi renk verenler dekstrinoid, renk değiştirmeyenler ise inamiloid olarak adlandırılır.

Eş anlamlı: Amiloid reaksiyon

İlgili: Melzer ayıracı, Spor, Hif

Anamorf üreme

İng. anamorph

Mantarın eşeysiz üreme evresi; konidyum gibi mitotik sporlarla karakterize edilir.

Eş anlamlı: Anamorfik evre

İlgili: Teleomorf, Konidyum, Eşeysiz üreme

Arbusküler mikoriza ekoloji

İng. arbuscular mycorrhiza

Mantar hiflerinin kök korteks hücrelerinin içine girerek arbuskül adı verilen dallanmış yapılar oluşturduğu mikoriza tipi; bitkilerin büyük çoğunluğunda görülür ve Glomeromycota (Glomeromycotina) mantarlarınca kurulur.

Eş anlamlı: AM

İlgili: Mikoriza, Ektomikoriza, Simbiyoz

Asgari endişe genel

İng. least concern

IUCN kategorisi: Değerlendirilmiş ve tehdit altında ya da neredeyse tehdit altında sayılmayan takson; yaygın ve bol türler bu kategoride yer alır.

Eş anlamlı: LC, En az endişe

İlgili: IUCN Kırmızı Listesi, Neredeyse tehdit altında, Yetersiz veri

Askokarp morfoloji

İng. ascocarp

Askomisetlerde askusların geliştiği meyve cismi; apotesyum (açık, çanak biçimli) ve peritesyum (küre ya da şişe biçimli) gibi tipleri vardır.

Eş anlamlı: Askoma

İlgili: Meyve cismi, Askus, Bazidiyokarp

Askospor üreme

İng. ascospore

Askusun içinde mayoz ve çoğunlukla ardından gelen bir mitoz bölünme sonucu oluşan eşeyli spor; bir askusta genellikle sekiz tane bulunur.

İlgili: Askus, Spor, Bazidiyospor, Mayoz

Askus üreme

İng. ascus · Lat. ascus

Askomisetlerde karyogaminin ve mayozun gerçekleştiği, içinde askosporların oluştuğu, genellikle kese ya da silindir biçimli hücre.

İlgili: Askospor, Himenyum, Askokarp, Bazidyum, Karyogami

B

Bazidiyokarp morfoloji

İng. basidiocarp

Bazidiyomisetlerde bazidyumların geliştiği meyve cismi.

Eş anlamlı: Bazidiyom

İlgili: Meyve cismi, Bazidyum, Askokarp

Bazidiyospor üreme

İng. basidiospore

Mayozdan sonra bazidyumun yüzeyinde, sterigmaların ucunda dışarıya doğru gelişen eşeyli spor; bazidiyomisetlerin karakteristik sporudur.

İlgili: Bazidyum, Sterigma, Spor, Askospor

Bazidyum üreme

İng. basidium · Lat. basidium

Bazidiyomisetlerde karyogaminin ve mayozun gerçekleştiği, yüzeyinde genellikle dört bazidiyospor taşıyan gürz ya da silindir biçimli hücre.

İlgili: Bazidiyospor, Sterigma, Himenyum, Askus, Karyogami

Bazionim taksonomi

İng. basionym

Bir taksonun başka bir cinse ya da kategoriye aktarılmasıyla oluşan yeni kombinasyonun dayandığı, ilk yayımlanan ad.

İlgili: Yeni kombinasyon, Sinonim, Otör

Beyaz çürüklük ekoloji

İng. white rot

Ligninle birlikte selülozun da ayrıştırılmasıyla odunun açık renkli ve lifli hale geldiği çürüklük tipi; çoğunlukla bazı bazidiyomisetlerce oluşturulur.

İlgili: Kahverengi çürüklük, Saprotrof, Substrat

Binomiyal adlandırma taksonomi

İng. binomial nomenclature · Lat. nomenclatura binomialis

Türlerin cins adı ve tür epitetinden oluşan, iki sözcüklü Latince bilimsel adla adlandırılması.

İlgili: Cins, Tür, Otör, Nomenklatür

Bitişik morfoloji

İng. adnate · Lat. adnatus

Lamel bağlanma tipi: Lamellerin sapa yüksekliklerinin büyük bölümüyle yapıştığı tip.

Eş anlamlı: Bitişik lamel

İlgili: Lamel, Dar bitişik, Serbest, Sapa inen

C

Cins taksonomi

İng. genus · Lat. genus

Familyanın altında, birbirine yakın akraba türleri bir araya getiren kategori; bilimsel tür adının ilk sözcüğüdür.

İlgili: Familya, Tür, Binomiyal adlandırma

Ç

Çan biçimli morfoloji

İng. campanulate · Lat. campanulatus

Şapka şekli: Çanı ya da zili andıran, kenarları aşağıya doğru inen şapka.

Eş anlamlı: Çan biçimli şapka

İlgili: Şapka, Konik, Tümsekli

Çentikli morfoloji

İng. emarginate · Lat. emarginatus

Lamel bağlanma tipi: Lamellerin sapa yaklaştığı yerde belirgin, keskin bir çentik oluşturduğu tip.

Eş anlamlı: Çentikli lamel

İlgili: Lamel, Dalgalı, Dar bitişik, Serbest

Çevresel DNA genel

İng. environmental DNA

Toprak, su ya da hava gibi çevresel örneklerden, canlının kendisi yakalanmadan elde edilen DNA; mantar çalışmalarında çoğunlukla toprak veya odun örneklerinden alınır. GBIF'te bu tür kayıtlar çoğunlukla 'material sample' (materyal örneği) türünde görünür.

Eş anlamlı: eDNA

İlgili: Metabarkodlama, DNA barkodu, Gözlem kaydı, Fiziksel kanıt

Çıplak morfoloji

İng. bare

Sap tipi: Halka, volva ya da kortina kalıntısı taşımayan, yüzeyinde örtü artığı bulunmayan sap.

Eş anlamlı: Çıplak sap

İlgili: Sap, Halkalı, Volvalı, Kortinalı

Çiftleşme tipi üreme

İng. mating type

Heterotalik türlerde iki miselyumun eşeyli olarak birleşip birleşemeyeceğini belirleyen genetik tip; yalnızca uyumlu çiftleşme tiplerindeki miselyumlar kaynaşabilir.

İlgili: Plazmogami, Primer miselyum, Eşeyli üreme, Dikaryon

Çukur morfoloji

İng. depressed · Lat. depressus

Şapka şekli: Ortası kenarlarına göre çökmüş, yassı bir çukurluk oluşturan şapka.

Eş anlamlı: Çukur şapka, Çukurlaşmış

İlgili: Şapka, Huni biçimli, Göbekli, Düz

D

Dalgalı morfoloji

İng. sinuate · Lat. sinuatus

Lamel bağlanma tipi: Lamellerin sapa yaklaşırken şapkaya doğru yumuşak bir kavis (sinüs) çizip sonra sapa bağlandığı tip.

Eş anlamlı: Dalgalı lamel

İlgili: Lamel, Çentikli, Dar bitişik

Dar bitişik morfoloji

İng. adnexed · Lat. adnexus

Lamel bağlanma tipi: Lamellerin sapa doğru daralarak sapa yalnızca dar bir noktadan ulaştığı tip.

Eş anlamlı: Dar bitişik lamel

İlgili: Lamel, Bitişik, Serbest, Çentikli

Değerlendirilmemiş genel

İng. not evaluated

IUCN kategorisi: Henüz IUCN ölçütlerine göre değerlendirilmemiş takson; bilinen mantar türlerinin çok büyük bölümü bu durumdadır.

Eş anlamlı: NE, Belirlenmedi

İlgili: IUCN Kırmızı Listesi, Yetersiz veri

Dışbükey morfoloji

İng. convex · Lat. convexus

Şapka şekli: Ortası yüksek, kenarlara doğru düzgün biçimde aşağı kıvrılan, yarım küre ya da kubbe görünümündeki şapka.

Eş anlamlı: Dışbükey şapka

İlgili: Şapka, Düz, Konik, Çan biçimli, Yumurta biçimli

Dikaryon üreme

İng. dikaryon

Hücre içinde iki uyumlu haploid çekirdeğin kaynaşmadan çift olarak bulunduğu evre (n+n); bazidiyomisetlerin yaşam döngüsünde uzun süren ve baskın evredir.

Eş anlamlı: Dikaryot

İlgili: Plazmogami, Karyogami, Sekonder miselyum, Kopça, Çiftleşme tipi, Yaşam döngüsü

Diş morfoloji

İng. tooth

Hydnum gibi bazı mantarlarda şapkanın altında sarkan, yüzeyi himenyumla kaplı, koni ya da diken biçimli çıkıntılar.

Eş anlamlı: Diken

İlgili: Himenyum, Himenofor, Lamel, Gözenek

DNA barkodu genel

İng. DNA barcode

Türleri birbirinden ayırt etmek için kullanılan standart, kısa DNA bölgesi; mantarlar için başlıca barkod ribozomal DNA'daki ITS bölgesidir.

Eş anlamlı: Barkod

İlgili: Metabarkodlama, Çevresel DNA, Filogeni, Tür kompleksi

Doğal ortamında tükenmiş genel

İng. extinct in the wild

IUCN kategorisi: Yalnızca kültürde, esaret altında ya da doğal yayılış alanı dışında yerleşmiş bir topluluk olarak varlığını sürdüren takson.

Eş anlamlı: EW

İlgili: IUCN Kırmızı Listesi, Tükenmiş, Kritik tehlikede

Düz morfoloji

İng. flat · Lat. planus

Şapka şekli: Üst yüzeyi hemen hemen yatay ve düzlem biçimli olan şapka.

Eş anlamlı: Düz şapka, Yassı

İlgili: Şapka, Dışbükey, Çukur

E

Ektomikoriza ekoloji

İng. ectomycorrhiza

Mantarın kök yüzeyini saran bir kılıf ve kök hücreleri arasında Hartig ağı oluşturduğu, hücre içine girmediği mikoriza tipi; çoğunlukla Pinaceae ve Fagaceae gibi odunsu bitkilerle kurulur.

İlgili: Mikoriza, Arbusküler mikoriza, Hartig ağı

Endemik ekoloji

İng. endemic

Doğal olarak yalnızca belirli bir coğrafi bölgede bulunan ve başka yerde yayılış göstermeyen takson.

İlgili: Takson, Habitat, IUCN Kırmızı Listesi

Endofit ekoloji

İng. endophyte

Bitki dokularının içinde, çoğunlukla belirgin bir hastalık belirtisi oluşturmadan yaşayan mantar.

İlgili: Konak, Parazit, Simbiyoz

Epitip taksonomi

İng. epitype · Lat. epitypus

Holotip ya da adın dayandığı diğer tip materyal tanı koymak için yetersiz olduğunda, adı kesinleştirmek üzere seçilen yorumlayıcı örnek.

İlgili: Holotip, Neotip, Herbaryum örneği

Eşeyli üreme üreme

İng. sexual reproduction

İki uyumlu hücrenin ya da çekirdeğin birleşmesini (plazmogami ve karyogami) ve ardından mayozu içeren, eşeyli spor oluşumuyla sonuçlanan üreme biçimi.

Eş anlamlı: Cinsel üreme

İlgili: Plazmogami, Karyogami, Mayoz, Teleomorf, Eşeysiz üreme

Eşeysiz üreme üreme

İng. asexual reproduction

Çiftleşme ve mayoz olmaksızın mitoz bölünme, konidyum oluşumu ya da miselyumun parçalanması gibi yollarla gerçekleşen üreme.

Eş anlamlı: Aseksüel üreme

İlgili: Konidyum, Anamorf, Eşeyli üreme

Et morfoloji

İng. context · Lat. contextus

Şapka ve sapın iç dokusu; kıvamı, rengi, kokusu ve kesildiğinde ya da zedelendiğinde renk değiştirip değiştirmemesi tanıda kullanılır.

Eş anlamlı: Şapka eti

İlgili: Şapka, Sap, Süt, Trama

Evrensel örtü morfoloji

İng. universal veil · Lat. velum universale

Genç meyve cisminin tamamını saran koruyucu doku. Meyve cismi genişlerken yırtılır; geride sap tabanında volva, şapka yüzeyinde ise pul ya da yama bırakabilir.

İlgili: Volva, Kısmi örtü, Şapka

F

Falotoksin kimya

İng. phallotoxin

Amanita phalloides'te amatoksinlerle birlikte bulunan, aktin liflerine bağlanan siklik peptit toksinler; bağırsaktan zayıf emildiklerinden zehirlenmede amatoksinler kadar belirleyici değildir.

İlgili: Amatoksin, Ölümcül zehirli mantar, Mantar zehirlenmesi

Familya taksonomi

İng. family · Lat. familia

Takımın altında, cinsleri kapsayan sınıflandırma kategorisi; mantarlarda adı -aceae ile biter.

Eş anlamlı: Aile

İlgili: Takım, Cins, Takson

Fenoloji ekoloji

İng. phenology

Mantarlarda meyve cismi oluşumu gibi yaşam olaylarının yıl içindeki zamanlaması; sıcaklık ve yağış gibi koşullara bağlıdır.

İlgili: Meyve cismi, Habitat, Gözlem kaydı

Filogeni taksonomi

İng. phylogeny

Organizmalar arasındaki evrimsel akrabalık ilişkileri; günümüzde mantar sınıflandırması büyük ölçüde moleküler filogeniye dayanır.

İlgili: Takson, DNA barkodu, Tür kompleksi, Incertae sedis

Fiziksel kanıt genel

İng. physical evidence

Bir türün bir yerde bulunduğunu, organizmanın doğrudan görülmesi, fotoğraflanması ya da toplanması yoluyla gösteren kanıt (gözlem, herbaryum örneği, literatür); çevresel DNA kayıtlarından ayrı tutulur.

İlgili: Gözlem kaydı, Herbaryum örneği, Çevresel DNA

Fotobiyont ekoloji

İng. photobiont

Liken birlikteliğinin fotosentez yapan ortağı; çoğunlukla yeşil alg, bazen siyanobakteridir.

İlgili: Liken, Mikobiyont, Talus

G

GBIF genel

İng. Global Biodiversity Information Facility

Küresel Biyoçeşitlilik Bilgi Tesisi; kurumların ve gözlemcilerin türlerin yayılışına ilişkin gözlem, herbaryum ve DNA kayıtlarını açık veri olarak paylaştığı uluslararası altyapı.

İlgili: Gözlem kaydı, Herbaryum örneği, iNaturalist, Çevresel DNA

Giromitrin kimya

İng. gyromitrin

Gyromitra esculenta gibi bazı türlerde bulunan, vücutta monometilhidrazine (MMH) dönüşen toksin; karaciğer ve sinir sistemi üzerinde etkilidir. Isıtmayla kısmen uçar ve pişirme buharları da zehirleyici olabilir.

İlgili: Ölümcül zehirli mantar, Şartlı yenilebilir mantar, Mantar zehirlenmesi, UZEM

Göbekli morfoloji

İng. umbilicate · Lat. umbilicatus

Şapka şekli: Ortasında göbek çukuruna benzer küçük ve dar bir çukurluk bulunan şapka.

Eş anlamlı: Göbekli şapka

İlgili: Şapka, Çukur, Huni biçimli, Umbo, Tümsekli

Gözenek morfoloji

İng. pore · Lat. porus

Boletlerde ve porlu mantarlarda tüp tabakasının şapka altında dışarıya açılan küçük delikleri; her gözenek bir tüpün ağzıdır.

Eş anlamlı: Por

İlgili: Tüp, Himenyum, Himenofor, Lamel

Gözlem kaydı genel

İng. occurrence record

Bir türün belirli bir yer ve zamanda görüldüğünü ya da toplandığını bildiren kayıt; GBIF'te 'occurrence' olarak adlandırılır ve gözlem, herbaryum örneği, literatür ya da DNA örneğine dayanabilir.

İlgili: Herbaryum örneği, Fiziksel kanıt, Çevresel DNA, GBIF, iNaturalist

H

Habitat ekoloji

İng. habitat

Bir türün doğal olarak yaşadığı ortam; mantarlarda genellikle orman tipi, ağaç türü ve toprak ya da odun gibi substratla birlikte tanımlanır.

İlgili: Substrat, Mikobiyota, Fenoloji, Tür zenginliği, Endemik

Halka morfoloji

İng. ring · Lat. annulus

Genç meyve cismini örten kısmi örtünün yırtılmasından sonra sap üzerinde kalan, halka ya da etek biçimli kalıntı. Bazı türlerde zamanla dökülebilir ya da silinebilir.

Eş anlamlı: Yüzük, Annulus

İlgili: Kısmi örtü, Sap, Halkalı, Volva, Kortina

Halkalı morfoloji

İng. ringed · Lat. annulatus

Sap tipi: Üzerinde kısmi örtünün bıraktığı halka (annulus) bulunan sap.

Eş anlamlı: Halkalı sap

İlgili: Sap, Halka, Kısmi örtü, Çıplak

Hartig ağı ekoloji

İng. Hartig net

Ektomikorizada mantar hiflerinin kök epidermisi ve korteks hücreleri arasında oluşturduğu, besin alışverişinin gerçekleştiği ağsı yapı.

İlgili: Ektomikoriza, Hif, Mikoriza

Hassas genel

İng. vulnerable

IUCN kategorisi: Doğada yok olma riski yüksek olan takson.

Eş anlamlı: VU, Zarar görebilir

İlgili: IUCN Kırmızı Listesi, Tehlikede, Neredeyse tehdit altında

Herbaryum örneği genel

İng. herbarium specimen

Toplanma yeri, tarihi ve toplayıcı bilgisiyle birlikte bir herbaryum ya da benzer bir koleksiyonda korunan kurutulmuş örnek; GBIF'te 'preserved specimen' (korunmuş örnek) türü olarak geçer.

Eş anlamlı: Korunmuş örnek

İlgili: Gözlem kaydı, Fiziksel kanıt, Holotip, GBIF

Hif morfoloji

İng. hypha · Lat. hypha

Mantarların ipliksi, uç kısmından uzayarak dallanan temel yapı birimi; hücre duvarı kitin içerir ve septumlarla bölmelenmiş ya da bölmesiz olabilir.

İlgili: Miselyum, Septum, Kopça, Kitin

Himenofor morfoloji

İng. hymenophore

Meyve cisminde himenyumu taşıyan yapı ya da yüzey; lamel, tüp (gözenek), diş ya da damarsı kıvrımlar biçiminde olabilir.

İlgili: Himenyum, Lamel, Gözenek, Tüp, Diş, Şapka

Himenyum morfoloji

İng. hymenium · Lat. hymenium

Sporların üretildiği verimli doku tabakası; lamellerin, gözeneklerin ya da dişlerin yüzeyini kaplar.

Eş anlamlı: Himenyal tabaka

İlgili: Lamel, Gözenek, Diş, Himenofor, Bazidyum, Askus, Sistidya

Holotip taksonomi

İng. holotype · Lat. holotypus

Bir taksonun ilk tanımlanmasında yazarın adın dayanağı olarak belirlediği tek örnek ya da çizim; adın referans örneğidir.

İlgili: Epitip, Neotip, Herbaryum örneği, Otör

Huni biçimli morfoloji

İng. funnel-shaped · Lat. infundibuliformis

Şapka şekli: Ortası derin biçimde çökmüş ve sapa doğru daralan, huni görünümündeki şapka.

Eş anlamlı: Huni biçimli şapka

İlgili: Şapka, Çukur, Göbekli, Sapa inen

I

IUCN Kırmızı Listesi genel

İng. IUCN Red List

Dünya Doğa Koruma Birliği (IUCN) tarafından yayımlanan, türlerin yok olma riskini dokuz kategoriyle değerlendiren küresel envanter.

Eş anlamlı: Kırmızı Liste

İlgili: Kritik tehlikede, Tehlikede, Hassas, Neredeyse tehdit altında, Asgari endişe, Yetersiz veri, Değerlendirilmemiş, Tükenmiş, Doğal ortamında tükenmiş

İ

İbotenik asit kimya

İng. ibotenic acid

Amanita muscaria ve Amanita pantherina'da bulunan, merkezi sinir sistemini uyaran nörotoksik amino asit; kısmen muskimole dönüşür.

İlgili: Muskimol, Muskarin, Zehirli mantar, Mantar zehirlenmesi

iNaturalist genel

İng. iNaturalist

Gözlemcilerin fotoğraflı doğa gözlemlerini yüklediği ve topluluk tarafından tür düzeyinde doğrulandığı vatandaş bilimi platformu.

İlgili: GBIF, Gözlem kaydı

Incertae sedis taksonomi

İng. incertae sedis · Lat. incertae sedis

Bir taksonun üst kategorilerdeki yerinin, yetersiz bilgi nedeniyle kesin olarak belirlenemediğini gösteren ifade.

Eş anlamlı: Yeri belirsiz

İlgili: Takson, Filogeni, Şube

Index Fungorum taksonomi

İng. Index Fungorum

Mantar adlarının yazılışlarını, otörlerini ve sinonimlerini içeren çevrimiçi dizin.

İlgili: MycoBank, Sinonim, Otör, Kabul edilen ad

K

Kabul edilen ad taksonomi

İng. accepted name

Güncel taksonomik görüşe ve adlandırma kurallarına göre bir takson için geçerli sayılan bilimsel ad.

Eş anlamlı: Geçerli ad

İlgili: Sinonim, Takson, Nomenklatür

Kahverengi çürüklük ekoloji

İng. brown rot

Selüloz ve hemiselülozun ayrıştırılıp ligninin büyük ölçüde kaldığı, odunun kahverengileşip küp biçiminde çatladığı çürüklük tipi.

İlgili: Beyaz çürüklük, Saprotrof, Substrat

Karyogami üreme

İng. karyogamy

Eşeyli üremede iki haploid çekirdeğin kaynaşarak diploid çekirdek oluşturması; Dikarya'da mayozdan hemen önce bazidyum ya da askus içinde gerçekleşir.

İlgili: Plazmogami, Mayoz, Dikaryon, Bazidyum, Askus

Kenar morfoloji

İng. margin · Lat. margo

Şapkanın dış çevresi; içe kıvrık, dik, dalgalı, çizgili ya da pürüzlü olabilir ve türlere göre değişen bir tanı özelliğidir.

Eş anlamlı: Şapka kenarı

İlgili: Şapka, Kısmi örtü

Kısmi örtü morfoloji

İng. partial veil · Lat. velum partiale

Genç meyve cisminde şapka kenarı ile sap arasında uzanarak himenyumu koruyan doku. Şapka açılırken yırtılır; geride sapta halka ya da kortina kalıntısı bırakabilir.

İlgili: Halka, Kortina, Evrensel örtü, Himenyum

Kitin kimya

İng. chitin

N-asetilglukozamin birimlerinden oluşan polisakkarit; mantar hücre duvarının ana yapısal bileşenidir.

İlgili: Hif, Mantar

Klamidospor üreme

İng. chlamydospore

Kalın duvarlı, çoğunlukla hif hücrelerinin dönüşmesiyle oluşan, olumsuz çevre koşullarına dayanıklı eşeysiz spor.

İlgili: Spor, Konidyum, Eşeysiz üreme, Hif

Konak ekoloji

İng. host

Bir parazit, endofit ya da simbiyont mantarın içinde veya üzerinde yaşadığı canlı organizma.

Eş anlamlı: Konukçu

İlgili: Parazit, Endofit, Mikoriza

Konidyum üreme

İng. conidium · Lat. conidium

Eşeysiz üremede özelleşmiş bir hif ucunda (konidiyofor) mitozla oluşan, çoğunlukla dışa doğru gelişen spor.

Eş anlamlı: Konidiyum, Konidi

İlgili: Eşeysiz üreme, Anamorf, Spor, Klamidospor

Konik morfoloji

İng. conical · Lat. conicus

Şapka şekli: Sivri ya da yuvarlak bir uca doğru daralan, koni biçimli şapka.

Eş anlamlı: Konik şapka

İlgili: Şapka, Çan biçimli, Tümsekli

Kopça morfoloji

İng. clamp connection

Bazı bazidiyomisetlerin dikaryotik hiflerinde septum çevresinde kanca biçiminde oluşan ve hücre bölünmesi sırasında çekirdeklerin dağılımını sağlayan bağlantı.

Eş anlamlı: Kopça bağlantısı, Kancalaşma

İlgili: Hif, Septum, Dikaryon, Sekonder miselyum

Koprin kimya

İng. coprine

Coprinopsis atramentaria'da bulunan; alkolle birlikte alındığında aldehit dehidrogenaz enzimini engelleyerek yüz kızarması, çarpıntı ve bulantıya yol açan bileşik.

İlgili: Zehirli mantar, Mantar zehirlenmesi, Sekonder metabolit

Kortina morfoloji

İng. cortina · Lat. cortina

Genç meyve cisminde şapka kenarı ile sap arasında uzanan, örümcek ağını andıran ince iplikçiklerden oluşan kısmi örtü türü. Olgunlaşınca sapta halkamsı iplikçik izleri bırakabilir.

İlgili: Kısmi örtü, Kortinalı, Halka, Sap

Kortinalı morfoloji

İng. cortinate

Sap tipi: Üzerinde kortina kalıntısı, yani örümcek ağı biçimli ince iplikçikler ya da halkamsı iz bulunan sap.

Eş anlamlı: Kortinalı sap

İlgili: Sap, Kortina, Kısmi örtü, Çıplak

Kritik tehlikede genel

İng. critically endangered

IUCN kategorisi: Doğada yok olma riski son derece yüksek olan takson.

Eş anlamlı: CR

İlgili: IUCN Kırmızı Listesi, Tehlikede, Hassas

L

Lamel morfoloji

İng. gill · Lat. lamella

Şapkanın alt yüzünde sapa doğru ışınsal biçimde dizilmiş, her iki yüzü himenyumla kaplı ince levhalar.

İlgili: Himenyum, Trama, Himenofor, Sistidya, Bazidyum, Serbest, Bitişik, Dar bitişik, Sapa inen, Çentikli, Dalgalı

Liken ekoloji

İng. lichen · Lat. lichen

Bir mantar (mikobiyont) ile bir yeşil alg ya da siyanobakteriden (fotobiyont) oluşan, ortak bir gövde (talus) geliştiren simbiyotik birliktelik.

İlgili: Mikobiyont, Fotobiyont, Talus, Simbiyoz

M

Makromantar genel

İng. macrofungus

Meyve cismi gözle görülebilecek ve elle toplanabilecek büyüklükte olan mantarlar; genellikle bazidiyomisetleri ve bazı askomisetleri kapsar.

İlgili: Mantar, Meyve cismi, Mikobiyota

Mantar genel

İng. fungus · Lat. Fungi

Hücre duvarı kitin içeren, besinini dış ortamda sindirip emilim yoluyla alan ökaryot canlıların oluşturduğu âlem (Fungi). Gündelik dilde yalnızca şapkalı meyve cisimleri de mantar diye anılır.

Eş anlamlı: Fungus

İlgili: Makromantar, Mikoloji, Meyve cismi, Âlem, Kitin

Mantar zehirlenmesi genel

İng. mushroom poisoning

Toksin içeren bir mantarın yenmesi sonucu gelişen zehirlenme; belirtilerin başlama süresi toksine göre dakikalardan günlere uzanır ve gecikmeli başlangıç çoğunlukla daha ağır zehirlenmelere işaret eder. Şüphe durumunda vakit kaybetmeden 114 UZEM'e ya da en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Eş anlamlı: Mikoetizm

İlgili: UZEM, Zehirli mantar, Ölümcül zehirli mantar, Amatoksin, Orellanin, Giromitrin, Koprin

Mayoz üreme

İng. meiosis

Diploid çekirdeğin dört haploid çekirdeğe indirgendiği bölünme; mantarlarda genellikle bazidyum ya da askus içinde gerçekleşir ve eşeyli sporların oluşumuna yol açar.

İlgili: Karyogami, Bazidyum, Askus, Eşeyli üreme, Yaşam döngüsü

Melzer ayıracı kimya

İng. Melzer's reagent

İyot, potasyum iyodür ve kloral hidrat içeren, mikroskobik incelemede amiloid ve dekstrinoid tepkimeleri belirlemek için kullanılan ayraç.

Eş anlamlı: Melzer çözeltisi

İlgili: Amiloid, Spor, Hif

Metabarkodlama genel

İng. metabarcoding

Çevresel bir örnekten elde edilen DNA'da bir barkod bölgesinin yüksek verimli dizilemesiyle, örnekteki birçok taksonun aynı anda tanımlandığı yöntem.

Eş anlamlı: Metabarkod

İlgili: Çevresel DNA, DNA barkodu, Takson

Meyve cismi morfoloji

İng. fruiting body

Mantarın eşeyli sporları üreten ve yayan, çoğunlukla gözle görülebilen üreme yapısı. Bazidiyokarp ve askokarp gibi tiplere ayrılır.

Eş anlamlı: Sporokarp

İlgili: Bazidiyokarp, Askokarp, Miselyum, Şapka, Sap

Mikobiyont ekoloji

İng. mycobiont

Liken birlikteliğinin mantar ortağı; çoğunlukla askomiset, daha az olarak bazidiyomisettir.

İlgili: Liken, Fotobiyont, Talus

Mikobiyota ekoloji

İng. mycobiota

Belirli bir bölge ya da habitatta bulunan mantar türlerinin tümü.

Eş anlamlı: Funga

İlgili: Mantar, Habitat, Tür zenginliği

Mikoloji genel

İng. mycology

Mantarların biyolojisini, sınıflandırılmasını, ekolojisini, yararlarını ve zararlarını inceleyen bilim dalı.

Eş anlamlı: Mantar bilimi

İlgili: Mantar, Mikobiyota, Takson

Mikoriza ekoloji

İng. mycorrhiza · Lat. mycorrhiza

Bir mantar ile bitki kökü arasında kurulan, genellikle karşılıklı yarar sağlayan simbiyotik birliktelik; mantar su ve mineral besinleri iletirken bitkiden karbonhidrat alır.

Eş anlamlı: Mikorhiza

İlgili: Ektomikoriza, Arbusküler mikoriza, Hartig ağı, Simbiyoz

Mikotoksin kimya

İng. mycotoxin

Mantarların ikincil metabolit olarak ürettiği, insan ve hayvanlarda zehirlenme yapabilen toksik bileşiklerin genel adı; küflerin ürettiği aflatoksinler ve şapkalı mantarların amatoksinleri bu çerçevede anılır.

İlgili: Sekonder metabolit, Amatoksin, Zehirli mantar

Miselyum morfoloji

İng. mycelium · Lat. mycelium

Hiflerin oluşturduğu ağsı vejetatif gövde; substrat içinde yayılarak besin emer ve uygun koşullarda meyve cismi oluşturur.

İlgili: Hif, Meyve cismi, Substrat, Primer miselyum, Sekonder miselyum

Muskarin kimya

İng. muscarine

Muskarinik asetilkolin reseptörlerini uyaran toksin; Inocybe ve Clitocybe türlerinde yüksek miktarda bulunur ve terleme, salya ile gözyaşı artışı gibi kolinerjik belirtilere yol açar. Adına karşın Amanita muscaria'da yalnızca eser miktarda bulunur.

İlgili: İbotenik asit, Muskimol, Zehirli mantar, Mantar zehirlenmesi

Muskimol kimya

İng. muscimol

Amanita muscaria ve Amanita pantherina'nın başlıca psikoaktif bileşiği; ibotenik asitten oluşur, GABA-A reseptörleri üzerinde etkilidir ve bilinç bulanıklığı ile sanrılara yol açabilir.

İlgili: İbotenik asit, Muskarin, Zehirli mantar, Mantar zehirlenmesi

MycoBank taksonomi

İng. MycoBank

Mantar adlarının ve yeni takson önerilerinin kaydedildiği çevrimiçi veri tabanı.

İlgili: Index Fungorum, Sinonim, Kabul edilen ad, Nomenklatür

N

Neotip taksonomi

İng. neotype · Lat. neotypus

Orijinal tip materyalin kaybolması ya da yok olması durumunda yeni tip olarak seçilen örnek.

İlgili: Holotip, Epitip, Herbaryum örneği

Neredeyse tehdit altında genel

İng. near threatened

IUCN kategorisi: Henüz tehdit altındaki kategorilerin ölçütlerini karşılamayan, ancak yakın gelecekte karşılamaya yaklaşan ya da koruma önlemleri sürmezse karşılayabilecek takson.

Eş anlamlı: NT, Tehdit altına girebilir

İlgili: IUCN Kırmızı Listesi, Hassas, Asgari endişe

Nomenklatür taksonomi

İng. nomenclature

Taksonların bilimsel adlandırılmasını düzenleyen kurallar bütünü; mantarlar için Alg, Mantar ve Bitkiler için Uluslararası Adlandırma Kodu (ICN) geçerlidir.

İlgili: Binomiyal adlandırma, Kabul edilen ad, Otör, Sinonim

O

Orellanin kimya

İng. orellanine

Cortinarius orellanus ve yakın türlerinde bulunan, belirtileri günler hatta haftalar sonra ortaya çıkabilen, böbrek hasarına (nefrotoksisite) yol açan toksin. Gecikmeli başlangıcı nedeniyle zehirlenmenin mantar tüketimiyle ilişkilendirilmesi güç olabilir.

İlgili: Ölümcül zehirli mantar, Mantar zehirlenmesi, UZEM, Amatoksin

Otör taksonomi

İng. authority

Bilimsel adı yayımlayan kişi ya da kişilerin adı veya kısaltması; takson adından sonra yazılır.

Eş anlamlı: Takson yazarı

İlgili: Bazionim, Holotip, Nomenklatür, Binomiyal adlandırma

Ö

Ölümcül zehirli mantar genel

İng. deadly poisonous mushroom

Yenildiğinde, uygun tıbbi tedavi uygulanmazsa ölüme yol açabilen toksinler (ör. amatoksin, orellanin) içeren mantar.

Eş anlamlı: Ölümcül zehirli

İlgili: Zehirli mantar, Amatoksin, Orellanin, Mantar zehirlenmesi, UZEM

P

Parazit ekoloji

İng. parasite

Canlı bir konaktan besin alarak ona zarar veren mantar.

Eş anlamlı: Parazitik

İlgili: Konak, Saprotrof, Endofit, Simbiyoz

Plazmogami üreme

İng. plasmogamy

Eşeyli üremede iki uyumlu hücrenin sitoplazmalarının birleşmesi; bazidiyomisetlerde çekirdekler hemen kaynaşmaz ve dikaryon evresi oluşur.

İlgili: Karyogami, Dikaryon, Eşeyli üreme, Sekonder miselyum

Primer miselyum üreme

İng. primary mycelium

Bazidiyosporun çimlenmesiyle oluşan, hücrelerinde tek haploid çekirdek bulunan miselyum.

Eş anlamlı: Monokaryotik miselyum

İlgili: Sekonder miselyum, Miselyum, Bazidiyospor, Plazmogami

Psilosibin kimya

İng. psilocybin

Psilocybe ve bazı başka cinslerin türlerinde bulunan, vücutta psilosine dönüşen ve algı, duygu ile düşünce üzerinde etkili psikoaktif indol türevi.

İlgili: Zehirli mantar, Mantar zehirlenmesi, UZEM, Sekonder metabolit

S

Sap morfoloji

İng. stipe · Lat. stipes

Şapkayı taşıyan ve onu substrata bağlayan, meyve cisminin dikey eksenini oluşturan bölüm; bazı türlerde bulunmaz.

İlgili: Şapka, Halka, Volva, Kortina, Çıplak

Sapa inen morfoloji

İng. decurrent · Lat. decurrens

Lamel bağlanma tipi: Lamellerin sap üzerinde aşağıya doğru uzandığı tip.

Eş anlamlı: Sapa inen lamel, Dekürrent

İlgili: Lamel, Bitişik, Huni biçimli, Sap

Saprotrof ekoloji

İng. saprotroph

Ölü organik maddeyi (odun, yaprak çöpü, hayvansal artık gibi) ayrıştırarak beslenen mantar; ekosistemde besin döngüsünün başlıca sağlayıcılarındandır.

Eş anlamlı: Saprofit

İlgili: Substrat, Beyaz çürüklük, Kahverengi çürüklük, Parazit, Mikoriza

Sekonder metabolit kimya

İng. secondary metabolite

Organizmanın temel büyüme ve gelişmesi için zorunlu olmayan, çoğunlukla savunma ve ekolojik etkileşimlerde rol oynayan bileşikler; mantarlarda toksinler, pigmentler ve antibiyotikler bu gruba girer.

Eş anlamlı: İkincil metabolit

İlgili: Mikotoksin, Amatoksin, Psilosibin

Sekonder miselyum üreme

İng. secondary mycelium

İki uyumlu primer miselyumun plazmogamisiyle oluşan, hücrelerinde iki çekirdek (dikaryon) bulunan miselyum; bazidiyokarp bu miselyumdan gelişir.

Eş anlamlı: Dikaryotik miselyum

İlgili: Primer miselyum, Dikaryon, Plazmogami, Bazidiyokarp, Kopça

Septum morfoloji

İng. septum · Lat. septum

Hifleri hücrelere bölen enine çeper; çoğu mantarda ortasında hücreler arasında sitoplazma ve organel geçişine izin veren bir gözenek bulunur.

İlgili: Hif, Kopça

Serbest morfoloji

İng. free · Lat. liber

Lamel bağlanma tipi: Lamellerin sapa ulaşmadığı, sap ile aralarında dar bir boşluk bulunduğu tip.

Eş anlamlı: Serbest lamel

İlgili: Lamel, Bitişik, Dar bitişik, Sap

Sınıf taksonomi

İng. class · Lat. classis

Şubenin altında, takımları kapsayan sınıflandırma kategorisi; ör. Agaricomycetes.

İlgili: Şube, Takım, Takson

Simbiyoz ekoloji

İng. symbiosis

Farklı türlerden iki ya da daha fazla organizmanın uzun süreli ve yakın birlikte yaşamı; mantarlarda mikoriza ve liken bu birlikteliğin bilinen örnekleridir.

Eş anlamlı: Ortak yaşam

İlgili: Mikoriza, Liken, Endofit, Parazit

Sinonim taksonomi

İng. synonym

Aynı taksonu belirtmek için kullanılmış, ancak geçerli olarak kabul edilmeyen diğer bilimsel ad.

Eş anlamlı: Eş anlamlı ad

İlgili: Kabul edilen ad, Bazionim, Index Fungorum, MycoBank

Sistidya morfoloji

İng. cystidium · Lat. cystidium

Himenyumda ya da meyve cisminin yüzeylerinde bulunan, bazidyumlardan farklı biçimde gelişmiş steril hücreler; biçimi ve yeri mikroskobik tanıda kullanılır.

Eş anlamlı: Sistidyum

İlgili: Himenyum, Lamel, Bazidyum

Spor üreme

İng. spore · Lat. spora

Mantarlarda üreme ve yayılmayı sağlayan, genellikle tek ya da az hücreli, eşeyli veya eşeysiz yolla oluşan yapı; uygun koşullarda çimlenerek yeni hif oluşturur.

İlgili: Bazidiyospor, Askospor, Konidyum, Klamidospor, Spor izi

Spor izi morfoloji

İng. spore print

Olgun bir şapkanın lamelli ya da gözenekli yüzü aşağı bakacak biçimde beyaz veya renkli bir zemine bırakılmasıyla elde edilen spor birikintisi. Rengi, özellikle lamelli mantarların tanınmasında önemli bir ölçüttür.

Eş anlamlı: Spor baskısı

İlgili: Spor, Şapka, Lamel, Gözenek, Himenyum

Sterigma üreme

İng. sterigma · Lat. sterigma

Bazidyumun ucunda yer alan ve bazidiyosporu taşıyan ince, sivri çıkıntı.

İlgili: Bazidyum, Bazidiyospor

Substrat ekoloji

İng. substrate

Mantarın üzerinde ya da içinde yaşadığı ve besinini aldığı ortam; örneğin odun, toprak, yaprak çöpü ya da gübre.

İlgili: Saprotrof, Habitat, Miselyum

Süt morfoloji

İng. latex

Bazı mantarların (özellikle Lactarius türlerinin) meyve cismi kesildiğinde ya da zedelendiğinde salgıladığı renkli veya renksiz sıvı.

Eş anlamlı: Lateks

İlgili: Et, Lamel, Şapka

Ş

Şapka morfoloji

İng. cap · Lat. pileus

Şapkalı mantarlarda sapın ucunda yer alan, alt yüzünde himenyumu taşıyan lamel, tüp ya da diş gibi yapıların bulunduğu yayvan üst bölüm.

İlgili: Sap, Lamel, Gözenek, Himenyum, Umbo, Kenar, Et

Şartlı yenilebilir mantar genel

İng. conditionally edible mushroom

Çiğ ya da yetersiz pişmiş hâlde zehirli olabilen, yalnızca belirli ön işlemlerden sonra yenebildiği bildirilen mantar; tüketimi ciddi risk taşıyabilir.

Eş anlamlı: Koşullu yenilebilir

İlgili: Yenilebilir mantar, Zehirli mantar, Giromitrin, Mantar zehirlenmesi

Şube taksonomi

İng. phylum · Lat. phylum

Âlemin altında yer alan temel sınıflandırma kategorisi; ör. Ascomycota ve Basidiomycota.

Eş anlamlı: Bölüm

İlgili: Âlem, Sınıf, Takson

T

Takım taksonomi

İng. order · Lat. ordo

Sınıfın altında, familyaları kapsayan sınıflandırma kategorisi; mantarlarda adı genellikle -ales ile biter.

İlgili: Sınıf, Familya, Takson

Takson taksonomi

İng. taxon · Lat. taxon

Sınıflandırmada herhangi bir düzeydeki gruplama birimi; bir tür, cins, familya ya da bu düzeylerden herhangi biri.

İlgili: Tür, Cins, Familya, Sinonim, Kabul edilen ad

Talus morfoloji

İng. thallus · Lat. thallus

Likenin gövdesi; mikobiyont hifleri ile fotobiyont hücrelerinden oluşan, kök, gövde ve yaprak ayrımı bulunmayan vejetatif yapı.

Eş anlamlı: Tallus

İlgili: Liken, Mikobiyont, Fotobiyont

Tehlikede genel

İng. endangered

IUCN kategorisi: Doğada yok olma riski çok yüksek olan takson.

Eş anlamlı: EN

İlgili: IUCN Kırmızı Listesi, Kritik tehlikede, Hassas

Teleomorf üreme

İng. teleomorph

Mantarın eşeyli üreme evresi; askus ya da bazidyum gibi mayozla spor oluşturan yapıları taşır.

Eş anlamlı: Teleomorfik evre

İlgili: Anamorf, Eşeyli üreme, Askus, Bazidyum

Tıbbi mantar genel

İng. medicinal mushroom

Geleneksel ya da deneysel olarak sağlık amaçlı kullanıldığı bildirilen, biyoaktif bileşikler içeren mantar; etkinliği ve güvenliği türe ve kullanıma göre değişir.

İlgili: Yenilebilir mantar, Sekonder metabolit, Mikoloji

Trama morfoloji

İng. trama · Lat. trama

Lamel, tüp ya da diş gibi himenyum taşıyıcı yapıların iç dokusunu oluşturan hif tabakası; himenyumun altında yer alır.

İlgili: Lamel, Tüp, Himenyum, Hif, Et

Tükenmiş genel

İng. extinct

IUCN kategorisi: Son bireyinin öldüğüne dair makul bir kuşku bulunmayan takson.

Eş anlamlı: EX

İlgili: IUCN Kırmızı Listesi, Doğal ortamında tükenmiş, Kritik tehlikede

Tümsekli morfoloji

İng. umbonate · Lat. umbonatus

Şapka şekli: Ortasında belirgin bir tümsek (umbo) bulunan şapka.

Eş anlamlı: Tümsekli şapka

İlgili: Şapka, Umbo, Göbekli, Çan biçimli

Tüp morfoloji

İng. tube · Lat. tubulus

Gözenekli mantarlarda şapkanın altında yan yana dizilen, iç yüzeyi himenyumla kaplı dar kanallar; sporlar tüplerin içinde oluşur ve gözeneklerden dışarı salınır.

İlgili: Gözenek, Himenyum, Himenofor

Tür taksonomi

İng. species · Lat. species

Biyolojik sınıflandırmanın temel birimi; bilimsel adı cins adı ile tür epitetinden oluşur. Mantarlarda tür sınırları morfolojik, ekolojik ve moleküler verilere dayandırılır.

İlgili: Cins, Alt tür, Tür kompleksi, Binomiyal adlandırma, Takson

Tür kompleksi taksonomi

İng. species complex

Morfolojik olarak birbirine çok benzeyen, sınırları kesin çizilemeyen yakın akraba türlerden oluşan grup.

Eş anlamlı: Kompleks

İlgili: Tür, Filogeni, DNA barkodu

Tür zenginliği ekoloji

İng. species richness

Belirli bir alanda ya da örneklemde bulunan tür sayısı.

İlgili: Mikobiyota, Habitat, Tür, Gözlem kaydı

U

Umbo morfoloji

İng. umbo · Lat. umbo

Şapkanın ortasında bulunan, belirgin biçimde yükselmiş yuvarlak ya da koni biçimli çıkıntı.

Eş anlamlı: Tümsek

İlgili: Şapka, Tümsekli, Göbekli

UZEM genel

İng. National Poison Information Center

Türkiye'de mantar dahil her türlü zehirlenme şüphesinde 114 numaralı hat üzerinden danışılan Ulusal Zehir Danışma Merkezi.

Eş anlamlı: Ulusal Zehir Danışma Merkezi, 114

İlgili: Mantar zehirlenmesi, Zehirli mantar, Ölümcül zehirli mantar

V

Volva morfoloji

İng. volva · Lat. volva

Sapın tabanını saran, evrensel örtünün kalıntısından oluşan kese, kâse ya da kılıf biçimli yapı. Toprak altında kalabildiği için Amanita türlerinin tanınmasında sap tabanının bozulmadan incelenmesi gerekir.

İlgili: Evrensel örtü, Sap, Volvalı, Halka

Volvalı morfoloji

İng. volvate · Lat. volvatus

Sap tipi: Tabanı volva ile çevrili sap.

Eş anlamlı: Volvalı sap

İlgili: Sap, Volva, Evrensel örtü, Çıplak

Y

Yaşam döngüsü üreme

İng. life cycle

Mantarın bir sporundan başlayıp yeni sporların oluşumuna kadar geçen evrelerin tümü; mantarlarda genellikle haploid ya da dikaryotik evre uzun, diploid evre ise çok kısadır.

İlgili: Spor, Plazmogami, Karyogami, Mayoz, Dikaryon

Yenilebilir mantar genel

İng. edible mushroom

Doğru tanımlanıp uygun biçimde hazırlandığında tüketiminin sağlık sorunu yaratmadığı bildirilen mantar. Bir kaynakta yenilebilir olarak geçmesi, her örneğin güvenle yenebileceği anlamına gelmez.

İlgili: Şartlı yenilebilir mantar, Zehirli mantar, Yenilemez mantar, Tıbbi mantar, UZEM

Yenilemez mantar genel

İng. inedible mushroom

Zehirli olmasa da sert doku, kötü tat ya da koku gibi nedenlerle yenmeyen mantar.

Eş anlamlı: Yenmez

İlgili: Yenilebilir mantar, Zehirli mantar

Yeni kombinasyon taksonomi

İng. new combination · Lat. combinatio nova

Mevcut bir taksonun başka bir cinse ya da kategoriye aktarılmasıyla ortaya çıkan, bazionime dayalı yeni ad birleşimi.

İlgili: Bazionim, Sinonim, Nomenklatür

Yetersiz veri genel

İng. data deficient

IUCN kategorisi: Yok olma riskinin değerlendirilebilmesi için yeterli bilgi bulunmayan takson.

Eş anlamlı: DD, Veri yetersiz

İlgili: IUCN Kırmızı Listesi, Değerlendirilmemiş, Asgari endişe

Yumurta biçimli morfoloji

İng. ovoid

Şapka şekli: Özellikle genç dönemde yumurtayı andıran, yuvarlak-oval ve kenarları sapa yakın duran şapka.

Eş anlamlı: Yumurta biçimli şapka, Oval

İlgili: Şapka, Dışbükey, Çan biçimli

Z

Zehirli mantar genel

İng. poisonous mushroom

Yenildiğinde hafiften ağıra uzanan zehirlenme belirtilerine neden olan toksinler içeren mantar.

İlgili: Ölümcül zehirli mantar, Yenilebilir mantar, Mantar zehirlenmesi, Mikotoksin, UZEM

Kaynakça

  1. Sesli, E., Asan, A. & Selçuk, F. (ed.) 2020. Türkiye Mantarları Listesi. İstanbul: Ali Nihat Gökyiğit Vakfı Yayını.
  2. Acer, S. 2021. Mantarlar (Fungi) Âlemi ile İlgili Terimler Üzerine Bir Değerlendirme. I. Uluslararası Adbilim Sempozyumu, İzmir, 22-24 Nisan 2021 (tam metin bildiri).
  3. Ankara Üniversitesi Açık Ders Malzemeleri. Mikoloji ders notları: Basidiomycota genel özellikleri, miselyum tipleri ve dikaryon, spor morfolojisi. acikders.ankara.edu.tr
  4. Akata, I. ve ark. 2015. Türkiye'de Yetişen Alfa-amanitin İçeren Zehirli Mantarlar (Deadly poisonous Turkish mushrooms containing alpha amanitin), derleme.
  5. Vikipedi (Türkçe). Mikoriza; Liken; Mantarlar; Amanita phalloides; IUCN Kırmızı Listesi maddeleri. tr.wikipedia.org
  6. First Nature. Glossary of Mycological Terminology (lamel bağlanma tipleri, şapka şekilleri, örtüler, mikroskobik terimler). first-nature.com
  7. Moore, D. 21st Century Guidebook to Fungi, bölüm 7.4 (dikaryon, kopça bağlantısı). davidmoore.org.uk
  8. Wikipedia (İngilizce). Volva (mycology); Annulus (mycology); Hymenium; Trama (mycology); Clamp connection; Plasmogamy.
  9. IUCN 2012. IUCN Red List Categories and Criteria: Version 3.1, Second edition. Gland ve Cambridge: IUCN.
  10. GBIF Secretariat. Global Biodiversity Information Facility. gbif.org
  11. Turland, N. J. ve ark. (ed.) 2018. International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants (Shenzhen Code). Regnum Vegetabile 159. Glashütten: Koeltz Botanical Books.