Sınıf Taslak
Dothideomycetes
4 tür dünyada 36.253 82 fiziksel kayıt893 DNA kaydı kayıt
Genel bakış
Dothideomycetes, asklı mantarların en büyük ve en çeşitli sınıfıdır. İngilizce Vikipedi'ye göre 11 takım, 90 familya, 1.300 cins ve 19.000'in üzerinde tür içerir; 2020'de yeni takımlar eklenmiştir. Üyelerinin çoğu eskiden "lokülaskomisetler" denen grupta toplanırdı, ancak bu ad doğal bir grubu temsil etmediği için artık kullanılmaz.
Morfoloji ve yaşam döngüsü
Sınıfı belirleyen özellik askolokülar gelişimdir: eşeyli yapı oluşurken önce vejetatif hücreler içinde bölmeler (lokül) açılır, askuslarAskus Askomisetlerde karyogaminin ve mayozun gerçekleştiği, içinde askosporların oluştuğu, genellikle kese ya da silindir biçimli hücre. ve diğer yapılar bunların içinde gelişir. Çoğu türde meyve gövdesi şişe biçimli psödotesyumdur; Hysteriales gibi bazı gruplarda başka biçimler de görülür. Askuslar bitunikattır: kalın bir dış ve ince bir iç katmandan oluşur, sporları salarken iç katman kutudan fırlayan bir yay gibi uzar. Bitunikat askus tek başına bu sınıfa özgü değildir; "kara mayalar" denen Chaetothyriales takımı da benzer askuslara sahiptir, ancak bu grup Eurotiomycetes sınıfına aittir.
Ekoloji
Sınıfın en çok bilinen üyeleri bitki patojenleridir: elma karalekesi etmeni Venturia inaequalis ve tahıl patojeni Phaeosphaeria nodorum örnek verilebilir. Bununla birlikte tanımlanmış türlerin çoğu endofitEndofit Bitki dokularının içinde, çoğunlukla belirgin bir hastalık belirtisi oluşturmadan yaşayan mantar. ya da odun artıkları, çürüyen yapraklar ve gübre üzerinde yaşayan saprotroflardırSaprotrof Ölü organik maddeyi (odun, yaprak çöpü, hayvansal artık gibi) ayrıştırarak beslenen mantar; ekosistemde besin döngüsünün başlıca sağlayıcılarındandır.. Daha az sayıdaki tür likenLiken Bir mantar (mikobiyont) ile bir yeşil alg ya da siyanobakteriden (fotobiyont) oluşan, ortak bir gövde (talus) geliştiren simbiyotik birliktelik. oluşturur; Cenococcum geophilum ise bitki kökleriyle mikorizaMikoriza Bir mantar ile bitki kökü arasında kurulan, genellikle karşılıklı yarar sağlayan simbiyotik birliktelik; mantar su ve mineral besinleri iletirken bitkiden karbonhidrat alır. kurabilen tek tür olarak belirtilmiştir.
Türkiye'de
Sınıfın tarım açısından önemli üyeleri Türkiye'de de bilinir: Alternaria türleri sebze ve meyvelerde yaprak lekesi ve çürüklüğe, Venturia inaequalis elma bahçelerinde karalekeye yol açar. Birçok türün asıl yaşam alanı ise orman ve bahçelerdeki odunsu ve yaprak artıklarıdır.
Verilerden derlenen özet
Dothideomycetes, Ascomycota şubesine bağlı bir sınıftır. Askuslarında iki katlı çeper bulunan; bitki patojenleri, saprotroflar ve bazı likenler içeren geniş bir sınıftır.
GBIF omurgasında dünya genelinde 36.253 kabul görmüş türü bulunan bu sınıf, Türkiye'den 4 türle temsil edilir. Bu türler 3 familya ve 4 cins altında toplanır. Türlerin 3'ü fiziksel kanıtla (gözlem, fungaryum örneği ya da yayın kaydı) belgelenmiştir; 1 tür ise yalnızca çevresel DNA kayıtlarıyla bilinir. Toplam 975 kaydın 82'si fiziksel kanıta, 893'ü çevresel DNA'ya dayanır.
Türkiye'de en çok fiziksel kaydı olan türler Alternaria alternata (66), Diplodia seriata (14) ve İkiliyuvgu (Neoscytalidium dimidiatum) (2) türleridir. Fiziksel kayıtlar yalnızca Aydın ilinden gelir. Gözlemler en çok Ağustos–Eylül döneminde yoğunlaşır; kayıtların %52'si bu aylara aittir.
Kaynakça
- Vikipedi (İngilizce). Dothideomycetes. en.wikipedia.org
- GBIF Secretariat. GBIF Backbone Taxonomy, Dothideomycetes. gbif.org
Sınıflandırma
- Âlem
- Mantarlar (Fungi)
- Şube
- Ascomycota
- Sınıf
- Dothideomycetes
Türkiye kayıtları
- Türkiye'deki türler
- 4
- Dünyadaki türler
- 36.253 GBIF omurgası
- Yalnız DNA ile bilinen
- 1 tür
- Fiziksel kayıt
- 82
- Çevresel DNA kaydı
- 893
- Kayıtlı il
- 1 il + 6 il yalnız DNA
- Fiziksel kayıt yılları
- 1958–2024
- Yoğun dönem
- Ağustos–Eylül
Takımlar
2 takım, fiziksel kayıt sayısına göre
Türkiye'de yayılış
Mevsimsellik ve kayıt geçmişi
| Ay | Kayıt |
|---|---|
| Ocak | 2 |
| Şubat | 0 |
| Mart | 0 |
| Nisan | 0 |
| Mayıs | 0 |
| Haziran | 9 |
| Temmuz | 1 |
| Ağustos | 11 |
| Eylül | 4 |
| Ekim | 1 |
| Kasım | 1 |
| Aralık | 0 |
| Yıl | Fiziksel | DNA |
|---|---|---|
| 1980 öncesi | 4 | 0 |
| 1982 | 1 | 0 |
| 2009 | 0 | 44 |
| 2010 | 0 | 1 |
| 2011 | 0 | 1 |
| 2012 | 0 | 3 |
| 2013 | 0 | 20 |
| 2014 | 0 | 10 |
| 2015 | 11 | 245 |
| 2016 | 13 | 14 |
| 2017 | 0 | 2 |
| 2018 | 0 | 11 |
| 2019 | 2 | 14 |
| 2020 | 0 | 94 |
| 2021 | 0 | 61 |
| 2022 | 0 | 8 |
| 2023 | 0 | 33 |
| 2024 | 2 | 39 |
| 2025 | 0 | 32 |
Vikipedi'den
Türkçe Vikipedi, “Dothideomycetes” maddesi · CC BY-SA 4.0
Dothideomycetes, Ascomycota şubesine ait bir mantar sınıfıdır. Bu sınıf, mikroskobik boyutlarda ve dünya çapında yaygın olan mantarları içerir. Dothideomycetes, ekosistemlerde önemli roller üstlenen, bazen bitkilerde hastalıklara yol açabilen mantar türlerini kapsar. Bu mantarlar, çoğunlukla saprotrofik (ölü organik maddeleri yiyen) veya parazitik (canlı organizmalar üzerinde beslenen) yaşam tarzları sergileyebilirler.
Taksonomi
Dothideomycetes, Ascomycota şubesine ait geniş bir sınıf olup, pek çok farklı aileyi ve cinsi içinde barındırır. Bu sınıfın üyeleri, mikroskobik boyutlarda olup, dünya çapında farklı habitatlarda bulunabilirler. Bu mantarların çoğu, askospor adı verilen yapılarla üremektedir. Askosporlar, üreme sırasında serbest bırakılan sporlar olup, rüzgar, su ve hayvanlar aracılığıyla yayılabilirler.
Önemli Cinsler
Mycosphaerella
Cercospora
Zymoseptoria
Biyolojik özellikler
Dothideomycetes'in üyeleri, genellikle mikroskobik büyüklükte olup, farklı beslenme stratejileri ve yaşam döngüleri sergilerler. Bu mantarlar, saprotrofik, parazitik ya da mikorizal (bitki kökleriyle simbiyotik ilişkiler kuran) yaşam biçimleriyle tanınabilirler. Özellikle saprotrofik türler, ölü organik maddeleri ayrıştırarak besin döngüsünün işleyişinde önemli bir rol oynar. Parazitik türler ise bitkilerde hastalıklara yol açabilir.
Ekosistemlerdeki rolü
Dothideomycetes mantarları, ekosistemlerde çeşitli roller üstlenirler. Saprotrofik türler, ölü bitki ve hayvan materyallerini ayrıştırarak besin döngüsüne katkı sağlar. Aynı zamanda, bazı türler biyolojik kontrol ajanları olarak kullanılabilir. Parazitik türler ise özellikle bitkilerde hastalıklara neden olabilir, bu da tarımda ekonomik kayıplara yol açabilir.
Patojenik türler
Dothideomycetes içinde bazı türler, bitkilerde hastalıklara yol açabilir. Bunlar, tarımda büyük zararlara neden olabilen patojenlerdir. Örneğin, Mycosphaerella cinsi, üzüm bağları gibi tarım ürünlerinde hastalıklara neden olabilir. Bunun dışında Cercospora ve Alternaria gibi cinsler de meyve ve sebzelerde hastalık yapabilmektedir. Bu hastalıklar genellikle yaprak lekeleri, kuruma ve meyve çürümesine yol açar.
Kullanım alanları
Bazı Dothideomycetes türleri, biyoteknolojik uygulamalarda ve ilaç sanayisinde faydalı olabilir. Bu mantar türlerinin bazı enzimleri, endüstriyel süreçlerde kullanıma uygundur. Ayrıca, bazı türler biyolojik kontrol ajanları olarak tarımda zararlılarla mücadelede kullanılabilir. Bunun dışında, bu mantar türlerinden elde edilen bileşikler farmasötik alanlarda da araştırılmaktadır.
Sonuç
Dothideomycetes, oldukça geniş bir biyolojik çeşitliliğe sahip bir mantar sınıfıdır. Ekosistemlerde önemli bir rol oynayan bu mantar türlerinin bazıları, bitkilerde hastalıklara yol açarak ekonomik kayıplara neden olabilirken, bazıları ise biyoteknoloji ve ilaç sanayinde kullanılabilmektedir. Bu nedenle, Dothideomycetes'in biyolojik özelliklerinin daha iyi anlaşılması, ekosistem yönetimi ve tarımda zararlılarla mücadele açısından büyük önem taşır.
Veri kaynakları
En çok kayıt veren veri setleri
| Veri seti | Kayıt |
|---|---|
| INSDC Host Organism SequencesEuropean Nucleotide Archive (EMBL-EBI) · CC BY 4.0 | 440 |
| Global soil organismsPlutoF · CC0 1.0 | 273 |
| INSDC SequencesEuropean Nucleotide Archive (EMBL-EBI) · CC BY 4.0 | 155 |
| International Barcode of Life project (iBOL)The International Barcode of Life Consortium · CC BY 4.0 | 53 |
| CABI Bioscience Fungus CollectionCABI (Centre for Agriculture and Biosciences International) · CC BY 4.0 | 31 |
| Royal Botanic Gardens, Kew - Fungarium SpecimensRoyal Botanic Gardens, Kew · CC BY 4.0 | 22 |
| BCCM/IHEM - Fungi Collection: Human & Animal HealthBCCM - Belgian Coordinated Collections of Micro-organisms · CC BY 4.0 | 1 |
Kayıt temeli
| Çevresel DNA / materyal örneği | 893 |
|---|---|
| Korunmuş örnek (fungaryum/herbaryum) | 66 |
| Türü belirtilmemiş kayıt | 15 |
| Canlı örnek (kültür koleksiyonu) | 1 |